Genel Bilgiler

Kulağın Anatomisi

Kulağın üç ana bölümü vardır:
Dış kulak,
Orta kulak,
İç kulak;

1. DIŞ KULAK
Sesleri toplayan kulak kepçesi ve bu sesleri kulak zarına ileten ve zarın titreşmesine neden olan dış kulak yolundan oluşur. Dış kulağın sesleri 10-20 dB yükseltmesi gibi sıra dışı bir özelliği vardır.

2. ORTA KULAK
Kulak zarının arkasında kalan boşluktur. Bu boşlukta çekiç, örs, üzengi kemikleri bulunur. Kulak zarını titreştiren ses enerjisi, bir ucu zara diğer ucu iç kulaktaki oval pencereye bağlı kemikçiklerin titreşmesi sonucu mekanik enerji olarak iç kulağa ulaşır. Ayrıca orta kulak, östaki borusu ile geniz boşluğuna bağlıdır. Östaki borusu orta kulaktaki hava basıncının dengede kalmasını sağlar. 

3. İÇ KULAK
İşitme sinir ve denge organı iç kulakta bulunur. Salyangoz şeklinde içi sıvı dolu kemik yapının (cochlea) bir organdır. Cochlea`nın içersinde 15.000`den fazla saç hücresi vardır. Kemikçiklerden gelen titreşimleri beyindeki işitme merkezine iletir. Bu saç hücrelerinin hasara uğraması, düzeltilmesi mümkün olmayan bir durumdur.

 

İşitme Nasıl Oluşur?

Herhangi bir ses kaynağı kulağa titreşim veya ses dalgaları gönderir. 
Ses dalgaları kulak kepçesi tarafından toplanarak kulak kanalı yoluyla zara iletilir. 
Bu titreşimler kulak zarını titreştirir. 
Titreşimle birlikte orta kulaktaki kemikçikler (çekiç, örs ve üzengi) hareketlenmeye başlar. 
Kemikçiklerin hareketi, orta kulağa kadar gelen ses titreşimlerinin iç kulağa iletilmesini sağlar. 
İç kulaktaki koklea, kil hücrelerine sahip spiral yapısıyla çok hassas bir organdır. 
Bu kıl hücreler işitsel hücrelere bağlıdırlar. 
Bu hücrelerin hareketi işitsel sinirlere elektrik sinyali yollar. 
İşitsel sinir bu sinyalleri beyne iletir. 
Algılanan bu sesler, beyin tarafından anlamlandırıldığında işitme oluşur. 

İşitme Kaybı Nasıl Oluşur?

İşitme kaybı ses dalgalarının yeterli biçimde beyne iletilememesinden kaynaklanır.
Ses dalgaları kulak kepçesi tarafından toplandigi andan, beyne iletildiği ana kadar geçtiği yolların herhangi birinde bozulmaya uğrayabilir. 

İşitme Kaybının Çeşitleri Nelerdir?

İşitmenin kayba uğradığı yer işitme kaybının türünü belirlemektedir :

1.Sensorineural (Sinirsel) İşitme kaybı: 
İç kulakta bulunan salyangozun içindeki işitme hücrelerinin veya işitme sinirlerinin tahribatıyla ortaya çıkan işitme kaybı türüdür. Genetik faktörler;
yaslılık, bazı viral enfeksiyonlar,
sistemik hastalıklar, kulağa çok yakin büyük patlamalar, bazı ilaçların uzun süreli kullanımı, küçük yaslarda geçirilen ateşli hastalıklar, yaslanmaya bağlı olarak gelişen sinirlerde harabiyet neden olarak gösterilebilir.
İşitme kaybıyla beraber duyup anlamama problemi de olabilir. Tibbi tedavisi mümkün değildir. Başlangıçta rahatsız etmeyen işitme kaybı bir yandan ilerlerken, bir yandan da anlama zorluğu yaratmaya baslar. Sinirsel tip işitme kayıplı hasta, etrafında söylenenleri duyabilir fakat net olarak anlamayabilir. Telefonda konuşulanları duymakta zorlanabilir, anlayamaz. Kalın sesleri ince seslerden daha iyi duyar. Zamanında işitme cihazı uygulamasına başlanmazsa bu problem çözümü daha zor bir sorun haline gelebilir.

2.İletim Tipi işitme kaybı: 
Ses dalgalarının iç kulağa ulaşması engellendiği zaman ortaya çıkar. Problem dış ve/veya orta kulakta oluşmaktadır. 
Kulak zarındaki problemler, Orta kulak enfeksiyonları, Kulak kanalının doğuştan kapalı olması, Aşırı kulak kiri, kulağa kaçan yabancı cisimler, Kemikçiklerdeki kopukluklar veya kireçlenme sonucu düzenli çalışamama gibi sorunlardan dolayı oluşur. Tıbbi ve cerrahi yöntemlerle tedavileri mümkün ve düzeltilebilir kayıplardır. Böyle bir işitme kaybındaki genel şikâyet "az duyuyorum" şeklinde olabilir. Kulaklarında doluluk ve tıkanma hissederler. Kendi sesleri kulağına yüksek tonda geldiği için genellikle yavaş ve belli bir tonda konuşurlar. 

3.Mixed Tip (Karışık) işitme Kaybı: 
İletim tipi ile sinirsel tip işitme kayıplarının bir arada görülmesidir. Tıbbi ve cerrahi yöntemlerle tedavi edilebileceği gibi aksi durumlarda bir işitme cihazı da kullanılabilir. 

 

“İşitme kaybı engeli aşılamaz” düşüncesi yanlıştır.

Çünkü işitme engelli her bireyde bir işitme kalıntısı vardır ve birey bu kalıntıdan yararlanabilir. Özellikle erken yaşlarda tanısı konan, cihaz takılan bireyin işitme yetersizliğini büyük ölçüde aşabiliriz. İşitme cihazı, görme bozukluğu olan kişilerin kullandığı gözlükten farksız görülmeli ve bu cihazı kullanmanın ayıp tarafı olmadığı kabul edilmelidir. 

Kişilerin özürlü olması yalnızca kendilerine değil, ailelerine ve topluma ait pek çok sorunu da beraberinde getirmektedir. İşitme engelli çocuğu olduğunu öğrenen aile gerçekleri kabul etmekte zorlanır. Bu durumu çevrelerinden saklar. Çocuğunun geleceği hakkında endişe duyar ve onu hiçbir şey yapamayan, öğrenemeyen bir varlık olarak görür. Maddi imkânları da yetersiz ise adeta çocuğunu gözden çıkarır. 

Toplumsal olarak birinci hedefimiz işitme kayıplı insan sayısını en aza indirmek için çalışmak ve var olan işitme kayıplı kişilerin topluma, ailelerine ve kendilerine en yararlı olacak şekilde eğitilmelerini sağlamaktır. 

Bu nedenle; işitme kaybının en büyük sebebi olan akraba evliliğinin önlenmesi, anne, çocuk sağlığı ve aile eğitimine önem verilmesi kamu personeli ve duyarlı vatandaşlarımızın önemli bir görevidir. Çünkü

işitme kaybının ortaya çıkmasını engelleyemiyorsak, gerekli sağlık koşullarını yerine getiremiyorsak, erken yaslarda tespit edilmesini sağlayamıyorsak, gerekiyorsa işitme cihazını temin edemiyorsak, özel eğitim olanaklarını veremiyorsak, var olan özel eğitim olanaklarından yararlanmasını sağlayamıyorsak bu toplum olarak hepimizin suçudur. 
Böylesi bir konuda duyarlı olmak, uyarıcı olmak, yönlendirici olmak ve eğitici olmak insan olarak hepimizin görevidir. 

TOPLUMLARIN GELİŞMİŞLİK DÜZEYİ ÖZÜRLÜSÜNE VERDİĞİ DEĞERLE ÖLÇÜLÜR.

 

İşitme Cihazı Nedir?

İşitme cihazı temel olarak dış ortamdaki sesleri yükselterek hastanın duymasını sağlayan bir cihazdır.
Cihazın mikrofonu, içindeki diyaframa herhangi bir basınç sonucu çarpan havanın etkisi ile diyaframın titreşmesi sonucu çıkışlarında küçük gerilimler elde edilen, özel bir parçadır.
Mikrofon, ayni zamanda akustik enerji olan ses dalgalarını toplayarak elektrik sinyaline çevirir.
Mikrofondan alınan bu elektrik sinyallerinin boyutu amplifikatörde yükseltilerek hoparlöre iletilir.
Hoparlör, kendisine ulasan elektrik sinyallerini, tekrar ses dalgalarına dönüştüren bir çevirici olarak görev yapar. Hoparlörde tekrar akustik enerjiye çevrilen sinyaller hastanın kulağına iletilir ve böylece hastanın duyması sağlanır.
İşitme cihazı, işitme kaybınızın ilerlemesini veya gerilemesini sağlamaz.
Sadece sizin işitmenizi ve günlük yaşantınızı kolaylaştıracak yardımcı bir cihazdır.
Dijital işitme cihazlarında temel prensip, akustik enerji olan ses sinyallerini elektrik sinyaline çevirip, dijital işlemcide isleyerek doğala en yakin sesi oluşturmak ve hastaların daha rahat işitmelerini sağlamaktır.
Yapılan bilgisayar bağlantısıyla da cihaz, hastanın kişiye özel işitme kaybına ve isteklerine uyacak biçimde ayarlanabilir. 

İşitme Cihazı Hangi Parçalardan Oluşur?

İşitme cihazının parçaları:

Mikrofon: Sesi alır ve bunları elektrik sinyallerine dönüştürür.
Amplifikatör: Elektrik sinyalinin gücünü arttırır. 
Pil: İşitme cihazının çalışabilmesi için gerekli enerjiyi sağlar. 
Hoparlör: Elektrik sinyallerini yeniden ses dalgalarına dönüştürür. 
Kişiye Özel Hazırlanan Kulak Kalıbı: Hoparlörü kulak kanalına bağlar

 

İşitme Cihazı Bana Nasıl Yardımcı Olur?

İşitme testlerine dayanarak, işitme uzmanları cihazın gerekli olup olmadığını söyleyebilir.
İşitme cihazları, sensorineural tıp kayıplarda, hastanın duyma ve anlama düzeyinin gelişmesinde kısmen faydalı olur.
İşitme cihazı seçerken, uzman; duyma kabiliyeti, is ve ev faaliyetleri, fiziksel durum, kullanılan ilaçlar gibi değişkenleri dikkate alır.
Uzman ile beraber bir veya iki kulağa cihaz gerekebileceğine karar verilebilir. İki kulağa cihaz takmak seslerin dengelenmesinde, gürültülü ortamlarda kelimeleri anlama düzeyinin gelişmesinde ve seslerin kaynağının belirlenmesinde hastaya yardımcı olacaktır. 

 

İşitme Cihazı Çeşitleri Nelerdir?

İşitme kaybı olan kişiler için temel olarak dört çeşit işitme cihazı vardır;

Kulak İçi (In The Ear - ITE) : işitme cihazları dış kulağa tamamen oturur ve hafif işitme kayıplarından, çok ileri işitme kayıplarına kadar kullanılabilmektedir. Cihazın iç aksamını kaplayan dış koruma akrilikten yapılmaktadır. ITE cihazlar ek teknik mekanizmalar içerebilmektedir; Bunlara örnek olarak telecoil verilebilir, telecoil telefon konuşmaları sırasında ses iletimini arttıran küçük manyetik bir teldir. ITE cihazlar kulak kiri ve kulak akıntısı ile bozulabilmektedir. Bu cihazlar, kulak sürekli büyüdüğü ve kalıp değiştirilmesi gerektiği için, genellikle çocuklar tarafından kullanılmamaktadır. 

Kulak Arkası (Behind The Ear - BTE) : cihazlar dış kulağın içine oturan plastik bir kulak kalıbına bağlıdır ve kulağın arkasına takılır. İşitmeyi sağlayan parçalar kulağın arkasındaki kutucukta yer almaktadır. Ses kulak kalıbından geçerek kulağa ulaşır. BTE işitme cihazları çok hafif işitme kayıplarından çok ileri işitme kayıplarına kadar birçok kayıpta, her yas grubunda kullanılabilmektedir. 

Kanal cihazları kulak kanalına yerleştirilir ve iki çeşidi vardır:

Kanal İçi (In The Canal - ITC) : işitme cihazları kulak kanalinin büyüklük ve sekline uyacak şekilde ayarlanır, çok hafif işitme kayıplarından orta dereceli kayıplara kadar kullanılabilmektedir. 

Tamamen Kanal İçi (Completely In the Canal - CIC) : işitme cihazları kulak kanalı içine gizlenir ve dışardan görülmez. Çok hafif işitme kayıplarından, orta dereceli kayıplara kadar kullanılabilmektedir. 

Kanal cihazları kulak kiri ve kulak akıntısı dolayısıyla bozulabilmektedir. 
Ayrıca kulak kanalları çok dar olduğundan ve gelişim sürecinde olmaları dolayısıyla kulak yapıları sürekli değiştiğinden, genel olarak çocuklar için önerilmemektedirler. 

Cep Tipi Cihazlar: çok ileri derecede işitme kaybı olan kişiler tarafından kullanılmaktadır. 
Cebe konulan veya kemere takılan bu cihazlar, kulağa bir kablo yardımıyla bağlanır. Boyutlarının büyük olması dolayısıyla birçok sinyal isleme opsiyonunu içerebilmektedir ancak sadece diğer işitme cihazı tiplerinin kullanılamadığı durumlarda kullanılmaktadır. Cep tipi cihazlar, bir işitme cihazının sunabileceği maksimum güce ihtiyaç duyan insanlara önerilmektedir. 
 

Bütün İşitme Cihazları Aynı Şekilde mi çalışır?

Bütün işitme cihazlarının mekanizmaları, cihazlar ayni çeşit olsa bile, değişiklik gösterir. İşitme cihazları Kullandıkları devre türüne göre 3 çeşittir:

Analog/Ayarlanabilir: Uzman hastanın ihtiyacı olan ses düzeyini ve diğer özellikleri belirler, daha sonra laboratuarda bu özelliklere uyan cihaz imal edilir. Uzman ayarlamalara imkân verecek esnekliği bırakır. 

Analog/Programlanabilir: Uzman işitme cihazını programlamak için bilgisayar kullanır. Analog/Programlanabilir devre kullanan cihazların devreleri birden fazla program veya ayar içerir. Analog/Programlanabilir devre her tür işitme cihazında kullanılabilir. 

Dijital/Programlanabilir: Uzman cihazı bilgisayarla programlar ve kişiye uygun ses kalitesi ve yanıt süresini ayarlayabilir. Dijital işitme cihazları bir mikrofon, alıcı, pil ve bilgisayar çipi kullanır. Dijital devre, uzmana, ayarlama yapabilmesi için en büyük esnekliği sağlayan işitme cihazı türüdür. Dijital devre her tür işitme cihazında kullanılabilir ve en pahalı türdür. 

 

Bir İşitme Cihazından Ne Bekleyebilirim?

Bir işitme cihazını basarıyla kullanabilmek zaman ve sabır ister. İşitme cihazı normal duymayı geri getirmeyeceği gibi mevcut durumunuzda da gerileme yaratmaz. İşitme cihazına uyum sağlamak zaman alan bir süreçtir, bu süreç çevredeki sesleri duymayı öğrenmek ve değişik sesleri duymaya alışma aşamalarını içerir. 
İşitme cihazına alışabilmek için stressiz bir ortamda birkaç saat kullanarak başlamak gerekir. Kullanıcıların yeni duyma teknikleri edinmesi ve işitme kaybını kontrol altına alabilmesini sağlayacak yetenekleri geliştirmesini sağlayacak tipte programlar mevcuttur. Uzmanınıza danıştığınız takdirde kişisel ihtiyaçlarınızı karşılayacak programlar hakkında daha ayrıntılı bilgi alabilmeniz mümkündür. 

 

İşitme Cihazı Alırken

İşitme cihazı kullanılmaya başladıktan bir süre sonra sizin ayrılmaz bir parçanız haline gelecektir. 
Cihazdan uzun süre faydalanmanız gerektiği için cihazınızı satın alırken dikkat etmeniz gereken çok önemli unsurlar vardır. 

İşitme kaybımla ilgili tıbbi ve cerrahi olarak dikkate alınması gereken veya düzeltilmesi gereken bir şey var mı? İşitme cihazının garantisini öğrenin ve satıcının size Sanayi Bakanlığı onaylı garanti kartı verdiğinden emin olun. Türkiye’ ye çok kaliteli cihazlarla birlikte çok düşük kalitede cihazlar da gelmektedir. Bu cihazların markalarının ISO ve CE gibi uluslararası kalite belgelerinin olması gerekir. Cihazları deneyin, fiyatlarını öğrenin, kendinizi en rahat hissettiğiniz ve kullanmakta en rahat olduğunuza inandığınız cihazı seçiniz. Bir işitme cihazının, günlük kullanımda, ortalama ömrü yedi yıl civarındadır. Bu süre boyunca cihazın belli zamanlarda tamir ve bakim görmesi gerekebilir. Bundan dolayı işitme cihazının alındığı firmanın servis ve tamir hizmetleri verip vermediğini bilmek önem kazanmaktadır. Cihazı alacağınız firma T.C. Sanayi Bakanlığı SATIS SONRASI HIZMET YETERLILIK BELGESI ve TSE tarafından verilen HIZMET YETERLILIK BELGESI`ne sahip olmalıdır. 

İşitme Cihazına Alışma Süreci

Eğer ilk defa bir işitme cihazı kullanıyorsanız alışmanız biraz zaman alacaktır. Bu zaman yasınıza, işitme kaybınızın derecesine ve cihazınızı kullanma isteğinize göre değişiklik gösterir. Yapılan araştırmalarda bu sürenin 5–25 gün arasında değiştiği belirlenmiştir. 

Cihazınızı ilk kullanmaya başladığınızda bazı sesler size rahatsızlık verebilir. Özellikle uzun bir süreden beri işitme kaybı olan insanlar, kayıpsız duyan insanların çevresinde duymaya alıştığı sesleri-özellikle rüzgâr ve trafik seslerini-zamanla unutmuşlardır. Bir cihaz kullanılmaya başlandığında bu sesler de daha öncekinden yüksek gelecek ve sizi rahatsız edecektir. Bu ve benzeri sesler hayatin içinde olan sesler olduğu için işitme cihazınızı kullanmaya devam ettiğiniz takdirde, biraz istek ve pratikle, bu problemlerin üstesinden gelebiliriz.

İlk günler: 
İlk birkaç gün işitme cihazınızı alışık olduğunuz ortamlarda yani evinizde ve işyerinizde, birkaç saat kullanın. 
Kendinizi yorgun ve gerilmiş hissettiğiniz takdirde cihazınızı çıkartın. Kendinizi iyi hissettikten sonra tekrar birkaç saat daha takın. Bu alıştırmayı her gün artan sürelerle tekrar edin. 7 ila 10 gün içinde cihazınızı sabah takip, aksam çıkartabilecek duruma gelmelisiniz. Yüksek sese kitap veya gazete okuyarak kedi sesinizi dinleyin. İlk günlerde kendi sesiniz farklı veya yüksek gelebilir. Alışma süreci içinde kendi sesinizdeki farklılık düzelmediyse ve bu size rahatsızlık veriyorsa satıcınızla irtibata geçin. Kalıbınızda veya cihazın özel iç ayarlarında yapılacak değişikliklerle bu şikâyetleriniz giderilebilir. 

Gürültüsüz bir ortamda bir kişi ile konuşun. Konuştuğunuz kişinin yüzüne bakin ve anlamadığınız kelimeleri tekrarlatın. Anlamanızı güçleştirecek cihazları(radyo ve televizyon) kapatın. Bu cihazın yükseltip size ilettiği seslere daha rahat alışmanızı sağlayacaktır.

İlerleyen günler: 
Birkaç kişilik gruplarda konuşmalara katılın ilk zamanlarda bu grupların seslerini tanıdığınız kişilerden oluşmasına dikkat edin. Konuşmalar sırasında konuşmasını anlayamadığınız kişinin konuşmasının tekrarlamasını isteyin. 

Birkaç kişi konuşurken, siz başka biriyle konuşmaya çalısın. Dinlerken konuşan kişinin mimiklerini ve dudaklarını izleyin. Daha büyük gruplarda, kalabalık içersinde konuşulanlar ve etraftaki sesler daha çok karışabilir. Bunları ayırt edebilmek cihaz kullanmayan insanlar için bile zor olabilir. Sabırlı olun, zamanla bu ayrımı yapabilecek duruma geleceksiniz. 

 

İşitme Cihazına Alışırken Ne Gibi Problemlerle Karşılaşılabilir?

İşitme cihazını tanıyın. İşitme uzmanı, cihazı nasıl kullanacağınız ve bakimi nasıl yapacağınız konuşunda bilgi varacaktır. Bunun yanında, işitme uzmanı yanınızdayken, cihazı takip çıkarın, sesi ayarlayın, temizlemeye çalısın, sol ve sağ cihazları ayırt edin ve pilleri çıkarıp takın. 

İşitme cihazı rahatsızlık verebilir. Uzmana, alışma süreci boyunca cihazın ne kadar süreyle takılması gerektiğini sorunuz. Bunun yanında işitme problemi yasadığınız durumlarda cihazı nasıl test edebileceğinizi ve çok yüksek veya alçak sesler olduğunda sesin nasıl yükseltilebileceğini veya programlamasının nasıl yapılabileceğini de mutlaka sorunuz. 

Kendi sesiniz çok yüksek gelebilir. Bu sorun yeni kullanıcılarda oldukça sık rastlanan bir sorundur. Uzman bunu düzeltebilir de düzeltmeyebilirde; sunu belirtmek gerekir ki hastaların çoğu buna zamanla alışmaktadırlar. 

İşitme cihazı uğuldama yapabilir. Bu sorun olduğunda, geribildirim (feed-back) olmaktadır, bunun nedeni işitme cihazının kulağa tam olarak oturmaması, kulak kiri veya sıvı kaçması olabilir. Ayarlamalar için uzmanı görmeniz gerekir. 

İşitme cihazınızı Kullanırken Dikkat Etmeniz Gereken Noktalar 

işitme cihazının daha uzun ömürlü ve daha verimli çalışması için: 
cihazınızı nem ve terden koruyunuz cihazınızı kuru ve temiz tutunuz cihazınızın en büyük düşmanı sudur. Cihazınızı duş alırken, denizde, abdest alırken, aşırı yağmurda ve benzeri durumlarda çıkartınız. Cihazınızı kesinlikle su ile başka bir sıvı temizleyiciyle veya alkolle temizlemeyiniz. Cihazınızı aşırı sıcak veya aşırı soğuktan koruyunuz. Cihazınızı asla saç kurutma makinesi veya mikro dalga fırında kurutmaya kalkışmayınız. Cihazınızı darbelerden koruyunuz Her zaman taze pil kullanınız. Sızıntı yapmış pilleri kesinlikle kullanmayınız. Cihazınızı belirli bir periyotlarla satıcınıza götürüp genel bakımını yaptırınız. İşitme cihazınızı kendiniz tamir etmeye kalkışmayınız. Herhangi bir ariza halinde hemen uzman ile görüsünüz. İşitme cihazınızı kullanırken saç spreyi veya diğer saç bakim ürünlerini kullanmayınız. Yedek pillerinizi ve ufak cihazları çocuklar ve ev hayvanlarından uzak tutunuz.

 

İşitme Cihazı Çalışmıyorsa?

İşitme cihazım çalışmıyor. Pil bitmiş olabilir. Cihazınıza yeni bir pil takın. Kulak Kalıbınızın hortumu tıkanmış olabilir. Tıkanıklığı temizleyiniz. Cihazınız hasarlı olabilir. İşitme merkezinize başvurunuz. Cihazınızın pili ters takmış olabilirsiniz. Pili doğru taktığınızdan emin olunuz. 

İşitme cihazımın sesi azaldı. Kulak Kalıbınızın hortumu tıkanmış olabilir. Kalıbınızı temizleyiniz. Cihazınızın pili bitmiş olabilir. Yeni bir pil takınız. İşitme kaybınız artmış olabilir. İşitme merkezinize başvurunuz. Kulağınız kirden dolayı kapanmış olabilir. İşitme merkezinize başvurunuz. 

Ses bozuk yâda net değil. Pil bitiyor olabilir. Yeni bir pil takınız. Cihaz bozulmuş olabilir. İşitme merkezinize başvurunuz. Sorun: cihazımdan düdük sesine benzer bir ses geliyor. Kulak Kalıbınızın hortumu yırtılmış olabilir. İşitme merkezinize başvurunuz. Kulak ölçünüz değiştiği için kulak kalıbınız küçük geliyordur. İşitme merkezinize başvurunuz. 

Cihazım düdük sesi çıkarıyor ve kapanıyor. Cihazınızın pil bitiş sinyali veriyordur. Yeni bir pil takınız